Je zou denken dat als je morrend akkoord moet gaan, je vecht en kiest voor een betere oplossing. Zo niet in de Tweede Kamer. Daar gelden vanwege budgettaire tekorten andere spelregels. En moest er een Prinsjesdag aan te pas komen waarbij de oppositie onverbiddelijk was: zoals het voorstel er nu lag met onder andere het belasten van kleinere beleggers, moest terug naar de tekentafel. Pro forma minder morrend ging Heijnen terug naar af. Waarom kan het niet meteen goed?! Uitgangspunt is nog steeds de beoogde invoerdatum van 1 januari 2028. Dan moet de Tweede Kamer wel op 15 maart het wetsvoorstel rond het nieuwe box 3-stelsel hebben aangenomen. Als die datum gemist wordt, loopt de schatkist 2,4 miljard mis.
Een dreigement waarbij niet het belang van de belastingbetalende beleggende Nederlander voorop staat, maar de tegenzin van het kabinet om elders 2,4 miljard euro te bezuinigen (Halló, Binnenhofverbouwing!). Natuurlijk moet het eenvoudiger, concludeerde CU-Kamerlid Peter Grinwis gratuit. Maar de Kamer doet het tegenovergestelde. In de coalitie is er bovendien geen consensus over wáár die ruim 2 miljard euro vandaan gehaald moet worden. De VVD wil draaien aan de knoppen rondom de inkomstenbelasting, maar dit is voor het CDA en D66 een taboe: zij vinden dat ‘hardwerkende burgers’ geen belastingvoordeel voor vermogenden moeten ophoesten.
Het CDA stelt bijvoorbeeld voor om te morrelen aan de papieren schenking, waarbij (vaak groot)ouders hun (klein)kinderen op papier jaarlijks een bedrag lenen. Bij het overlijden heeft dat (klein)kind een papieren schuld bij de overledene, waardoor fors minder erfbelasting wordt afgetikt. De schatkist loopt met die constructie honderden miljoenen euro's mis, maar de VVD wil daar niet aan tornen.
Werkelijk rendement
Een ding staat vast: de nieuwe wet moet beleggers belasten op basis van het werkelijk behaalde rendement. Voor beleggers in aandelen, obligaties of cryptovaluta is dat ‘behaalde rendement’ discutabel. In het oude voorstel betalen beleggers, ook wanneer zij hun beleggingen niet laten uitbetalen, vanaf 2028 ’vermogensaanwasbelasting’ over het papieren rendement. Over het aanpassen van dit onderdeel lijkt nu consensus te zijn. Alleen voor crypto en ander bezittingen dan aandelen, obligaties, vastgoed, EFT’s en spaargeld geldt nog de vermogensaanwasbelasting.
Voor steun voor de hervorming van box 3 kijkt het kabinet vooral naar rechtse partijen, en die zijn verre van tevreden. Net zo min als partijen ter linkerzijde, zoals PRO, maar die stellen weer consessies voor die voor de VVD onbespreekbaar zijn.
De VVD voelt op dit dossier sowieso de hete adem van het electoraat en de rechtse partijen in haar nek. Zodra de eerste plannen naar buiten kwamen, waarin de vrijstelling in box 3 fors omlaag gaat, begonnen zij te morren. De ‘kleine belegger’ wordt hiermee onevenredig hard gepakt, vinden partijen links én rechts. Dus wordt er weer nagedacht over hoe deze lancune gedicht moet worden. Waarmee de impasse alleen maar groter is geworden. En de klok tikt door: als er vóór het einde van 2026 geen Belastingplan liggen, dan loopt de overheid vele miljarden euro's mis en wordt er verder geknaagd aan de stabiliteit van het kabinet.
Vastgoedbeleggers
Voor vastgoedbeleggers komt er enige verlichting: anders dan bij beleggingen in aandelen, obligaties of cryptovaluta wordt vastgoed pas belast bij verkoop. Daarnaast mogen vastgoedbeleggers vanaf 2028 hun kosten aftrekken van de belastbare winst. Dus geen belasting over de papieren waardestijging van het vastgoed, maar wel belasting over de huurinkomsten. Voor mensen met een tweede woning die zij niet verhuren, blijft het een zuur punt dat ze een bijtelling van 3,35 procent van de WOZ-waarde krijgen waarover belast wordt. Ook als het huis puur bedoeld is voor eigen gebruik. En ja, ondanks dat er bezwaren zijn tegen een forfaitaire bijtelling en rechtszaken zorgelijk zijn, is belasting van de vakantiewoning een uitgemaakte zaak.
Al langer klinkt dat ook het nieuwe stelsel onuitvoerbaar dreigt te worden. Zowel de Tweede Kamer als staatssecretaris Eugène Heijnen lijken dat te ondergaan – al dan niet morrend. Want de overheid heeft honger en de schatkist moet gevuld. Dat de belastingbetaler daar niet mee geholpen is, is niet meer dan bijzaak.
