In zijn eerste analyse liet Breukelaar de asset mix van drie verschillende vermogensgroepen zien. Dit is het tweede deel, waarin hij vooral kijkt naar het historische perspectief en de wijzigingen in de tijd.
In de tabellen zie je de box 3 cijfers van 2016 tot en met 2023. Recentere cijfers zijn er nog niet.
GROEI
Het totaal aan box 3 bezittingen groeide in 7 jaar van €510 naar €704 miljard. Dat is plus 38%. De schulden groeiden met 73% veel sterker. De grondslag voor box 3 (bezit minus schuld) nam met 34% toe in 7 jaar van €454 naar €606 miljard. Daar gaat de vrijstelling nog vanaf, in 2023 een bedrag van €145 miljard. Dat was in 2016 nog maar €80 miljard.
Verschuiving
Wat mij opvalt is de groei van vastgoedbezittingen in box 3. In 7 jaar tijd zie je die ruimschoots verdubbelen van €114 miljard naar €232 miljard. Daar zal ook een deel van de extra schulden voor gebruikt zijn. Het aandeel vastgoed in de mix steeg fors, van 25% in 2016 naar 38% in 2023. Vastgoed haalde de beleggingen in aandelen en obligaties in die jaren ruimschoots in.
Opbrengsten
Het jaar 2016 was het laatste jaar met standaard 30% heffing over 4% forfaitair rendement. De box 3 belastingopbrengsten zijn in dat jaar €4,5 miljard. In 2023 waren de box 3 belastingopbrengsten €7,9 miljard. Dat is een stijging van 75% in 7 jaar tijd.
Het belastbaar vermogen steeg in die jaren van €373 naar €461 miljard. Dat is een plus van 23%. Die stijging werd gedempt door de fors hogere vrijstellingen. De effectieve heffing over het belaste vermogen steeg van 1,2% in 2016 naar 1,7% in 2023. Het hogere forfaitaire rendement op vastgoed en beleggingen betaalde zich uit.
Minder betalers
Wat opvalt is dat het aantal box 3 belastingplichtigen flink is afgenomen. Het daalde van 3,28 miljoen naar 2,55 miljoen. De oorzaak zal grotendeels de fors gestegen vrijstelling zijn. Die is meer dan verdubbeld van €24.437 in 2016 naar €57.000 in 2023.
Hoger bedrag
Het gemiddelde box 3 bezit vóór vrijstelling steeg van €138.000 naar €238.000. Ook dat is een forse groei van bijna 59%.
Veel hogere heffing
De gemiddelde bedrag aan belasting per betaler groeide nog sterker dan het bezit. In 7 jaar tijd ging het van €1.373 naar €3.094. Dat is plus 126%.
Toekomstbeeld
Mijn beeld van box 3 is op basis van deze cijfers gewijzigd. Het blijkt grotendeels een spaar- en vastgoedbox te zijn. Een tijdelijke vermogensaanwasbelasting gaat in de praktijk alleen van toepassing zijn op (aandelen-) beleggingen. Dat is in het grote plaatje een vreemde keuze.
