Vooral de grote spoed waarmee het kabinet haar plannen wil doorvoeren zorgt voor wrevel bij de Raad. Die haast doet afbreuk aan de ‘zorgvuldigheid van het wetgevingsproces’. Dat zorgt ook voor ‘negatieve consequenties’ van de wetgeving zelf en de uitvoering ervan, luidt het advies.
‘Rust en duidelijkheid’
De regering kiest ervoor om tijdelijk twee heffingssystemen te gebruiken (aandelen, obligaties en tweede huizen zouden per 2028 overgaan, de rest per 2030). Dat maakt de uitvoering van de wet kwetsbaar. De uitvoering van de wet kost bovendien ruim 31 miljoen euro, en de Belastingdienst moet er 252 fte voor vrijspelen. Juist door de roerige geschiedenis rondom box 3 is juist nu de burger gebaat bij ‘rust en duidelijkheid’ rond de uitvoering van de wet, aldus de Raad van State. En de Belastingdienst piept en kraakt nu al in haar voegen. Er is simpelweg te weinig capaciteit bij de fiscus om alle aangiften handmatig te controleren.
De uitvoering van de wet is volgens de Raad van State ‘niet verantwoord’. Op basis van de beschikbare informatie is invoering van het voorstel per 2028 niet verantwoord. ‘Dit gegeven de grote druk die de al bestaande opgaven langjarig leggen op de Belastingdienst, met in het vooruitzicht nieuwe significante structurele bezuinigingen op de Belastingdienst. Verder leidt ook de ontstane discussie over de dekkingsmaatregelen en de gevolgen hiervan voor het voorstel tot onduidelijkheid en onrust.'
De Raad van State adviseert het kabinet om per 2030 in één keer over te gaan naar een nieuw box 3-stelsel, zonder tussentijdse wijzigingen.
De lopende onderhandelingen verder onder druk
Het advies van de Raad van State komt op een zeer gevoelig moment. Het kabinet-Jetten probeert al weken steun te zoeken voor haar belastingplan, dat deze week besproken wordt in de Tweede Kamer. De box 3-hervorming vormt daar een onderdeel van. Dit was voornamelijk een wens van de VVD. Het kabinet heeft nog geen financiële dekking hiervoor gevonden. Nu de Raad van State een negatief advies heeft uitgebracht, wordt het vooruitzicht van politieke steun voor deze plannen een stuk kleiner. De Kamer buigt zich vandaag, maandag, en woensdag over de plannen. Volgende week donderdag moet de Kamer vervolgens stemmen over deze plannen.
Tegen NRC zegt een woordvoerder van het ministerie van Financiën dat de Raad van State ‘duidelijk [heeft] aangegeven waar zij aandachtspunten ziet. U kunt er vanuit gaan dat we dit serieus nemen. We gaan hier mee aan de slag, zo gaan we nog in gesprek met banken.’ De banken spelen een belangrijke rol, omdat zij saldi van spaarders en beleggers moeten gaan doorsluizen aan de fiscus.
Kabinetsbronnen stellen maandagochtend tegen De Telegraaf dat het kabinet de plannen alsnog met ingang van 2028 in wil laten gaan. Wel wordt inmiddels rekening gehouden met één jaar vertraging. Tegenover het AD spreekt Kamerlid Luc Stultiëns van PRO – de grootste oppositiepartij – van ‘peperduur prutswerk’. Hij zegt het advies te zullen gebruiken in de onderhandelingen met het kabinet.
Op de achtergrond hiervan raakt ook het belastingplan van het kabinet, waar deze maatregelen een onderdeel van vormen, verder in de knel. Maandenlang zocht het kabinet naar een meerderheid ‘over rechts’ of ‘over links’, maar de linkse oppositie (PRO en VOLT) vinden dat er naar hun mening te weinig gedaan is met hun feedback. De drie rechtse partijen die samen optrekken (JA21, SGP en BBB) hebben allerlei eisen gesteld aan hun steun, over thema’s (zoals stikstof en medisch-ethische kwesties) waar voornamelijk de VVD en D66 niet aan willen tornen.
‘Uitstel is funest’
‘Nog langer vasthouden aan forfaits is onhoudbaar en onacceptabel. Veel particuliere verhuurders betalen nu al meer belasting dan ze aan nettohuur overhouden. Dat is niet alleen een ongeoorloofde inbreuk op het eigendomsrecht, maar leidt er ook toe dat huurwoningen momenteel worden uitgepond’, reageert Edward Touw van Vastgoed Belang desgevraagd tegenover Overwaarde.
Volgens hem kunnen de bezwaren van de Raad van State (RvS) terzijde geschoven worden. ‘De Wet betaalbare huur kreeg ook dictum C (niet invoeren tenzij grote wijzigingen zijn doorgevoerd). Zowel het ministerie als beide Kamers hebben bij de invoering van de Wet betaalbare huur dat advies ook aan de kant geschoven. De RvS heeft bovendien vooral naar de effecten met betrekking tot uitvoerbaarheid, niet naar effecten op de woningmarkt. En die zijn juist bij uitstel funest.’
‘We snappen dat een versnelde uitvoering tot uitvoerings- en dekkingsuitdagingen leiden. Maar dat kan nooit een reden zijn om onjuiste belastingen te blijven heffen. Nog langer blijven vasthouden aan forfaitaire rendementen die niet daadwerkelijk worden behaald is geen optie en zorgt ervoor dat uitpondgolf blijft doorzetten met negatieve gevolgen voor woningzoekenden.’
Dit artikel is maandag op enkele punten geactualiseerd en uitgebreid.
